PART 3
“Marco! Ginaganyan mo na ako dahil lang sa babaeng ‘yan?!” pasigaw na bawi ni Mama, pilit ibinabalik ang kanyang awtoridad habang hawak ang kanyang dibdib na parang aatakihin sa puso. “Pinalaki kita! Pagkatapos mamatay ng tatay mo, ako ang nag-aruga sa inyo! Ngayon, itatapon mo ang pamilya mo para lang sa isang babaeng hindi naman natin kadugo?!”
“Huwag mong gamitin si Papa sa akin, Ma!” bulyaw ko na tuluyang nagpatahimik sa buong kabahayan. “Nang mamatay si Papa, labinsiyam na taong gulang lang ako! Sino ang nagtrabaho sa umaga at nag-aral sa gabi? Sino ang nagbayad ng mga utang mo sa sugal at casino? Ako, Ma! Ako ang nagpalaki sa mga kapatid ko habang ikaw, nagpapakasarap sa mga luho mo gamit ang perang pinaghirapan ko!”
Lumingon ako kina Steph, Bea, at Nicole na nanginginig na sa takot sa isang sulok.
“At kayong tatlo!” sigaw ko sa kanila. “Pinatapos ko kayo ng kolehiyo para magkaroon kayo ng sarili ninyong kinabukasan! Pero ano ang ginawa ninyo? Dalawampu’t limang taon ka na, Steph! Ikaw, Bea, dalawampu’t tatlo! May mga trabaho kayo pero kahit isang kilong bigas, hindi kayo makapag-ambag sa bahay na ‘to! Ang alam n’yo lang ay magpaganda, bumili ng mamahaling kape, at mag-utos sa asawa ko na parang binili n’yo ang buong pagkatao niya!”
“K-Kuya… sorry na… hindi naman namin sinasadya…” umiiyak na pakiusap ni Nicole, ang bunso.
“Hindi sinasadya?!” singhal ko. “Nakita ninyong walong buwan nang buntis si Isabel! Alam ninyong pinagbawal ng doktor na magkikilos dahil delikado ang pagbubuntis niya! Pero pinaglaba n’yo siya? Pinagmop n’yo ng sahig habang kayo ay nakahilata sa sala?! Kung may nangyaring masama sa mag-ina ko ngayong gabi, sinisigurado ko sa inyo, hinding-hindi ko kayo mapapatawad!”
Hinarap ko si Isabel. Umiiyak pa rin siya pero hinawakan ko ang kanyang mukha at hinalikan ang kanyang noo. “Pumasok ka sa kwarto, mahal. Iligpit mo ang mga importanteng gamit mo at ang gamit ng baby natin. Aalis na tayo rito.”
“Marco, anong ibig mong sabihin?!” singit ni Mama, halatang kinakabahan na nang husto. “Saan kayo pupunta?! Paano kami rito?! Paano ang pambayad ng kuryente sa katapusan?! Paano ang maintenance ko?!”
Humarap ako sa nanay ko nang may panlalamig na desisyon sa aking mga mata. Tapos na ang pagiging sunud-sunod na martir. Tapos na ang pagiging gatasan ng pamilyang walang pagpapahalaga sa akin at sa sarili kong pamilya.
“Makinig kayong mabuti,” mariin kong sabi, bawat salita ay may bigat na pinal. “Bukas na bukas din, ipapaputol ko ang lahat ng credit cards na naka-link sa account ko na gamit ninyong tatlo. Ihihinto ko ang buwanang trenta mil na grocery at ang mga libreng allowance ninyo. Ang bahay na ito ay nakapangalan sa akin, pero dahil nanay kita, bibigyan ko kayo ng tatlumpung araw para maghanap ng malilipatan ninyo dahil ibebenta ko ang ari-ariang ito.”
“A-ano?!” napasigaw si Steph sa takot. “Kuya, hindi mo pwedeng gawin sa ‘min ‘to! Saan kami titira?!”
“Mabubuhay kayo gamit ang sarili ninyong mga sahod!” tugon ko nang walang kurap. “Matuto kayong maglaba ng sarili ninyong damit, maghugas ng sarili ninyong pinagkainan, at magbayad ng sarili ninyong kuryente! Masyado ko kayong pinalayaw kaya naging mga linta kayo na walang pakundangan kung manira ng kapwa!”
Lumapit si Mama at hinawakan ang braso ko, umiiyak at nagmamakaawa. “Anak, patawarin mo ako… Nagkamali kami… Huwag mo kaming pabayaan, parang awa mo na!”
Dahan-dahan ngunit mariin kong inalis ang kamay ng sarili kong ina mula sa braso ko.
“Sa loob ng labintatlong taon, naging mabuting anak at kuya ako sa inyo. Tiniis ko ang pagod at puyat para lang maging maayos ang buhay ninyo. Pero ngayong gabi, ipinaalala ninyo sa akin na hindi pamilya ang turing ninyo sa akin kundi isang bangko… at isang alila ang turing ninyo sa asawa ko.”
Tinalikuran ko sila. Pumasok ako sa kwarto kung saan nakahanda na ang bagahe ni Isabel. Binuhat ko ang mga gamit at inalalayan ko siyang maglakad palabas. Habang papalabas kami ng pinto, naririnig ko ang panaghoy at pag-iyak ng mga kapatid ko at ang hysterical na sigaw ni Mama, pero hindi na ako lumingon kahit minsan.
Isinakay ko si Isabel sa kotse. Pagkapasok ko sa driver’s seat, hinawakan ko ang kanyang kamay at mariin iyong pinisil.
“Patawarin mo ako, Isabel, kung nahuli ako,” sabi ko habang nangingilid ang sarili kong mga luha. “Pangako, mula ngayong gabi, kayo na lang ng anak natin ang mundo ko. Walang sinuman ang makakapanakit ulit sa inyo.”
Yumakap sa akin si Isabel, at sa gitna ng katahimikan ng sasakyan habang binabagtas namin ang daan palayo sa impiyernong iyon patungo sa isang hotel para magpahinga, naramdaman ko ang unang sipa ng aming sanggol sa kanyang sinapupunan—isang paalala na sa wakas, nasimulan ko na ang totoong pagiging haligi ng sarili kong tahanan.